fbpx
Psychologiczne aspekty pracy dietetyka

Psychologiczne aspekty pracy z pacjentem

Współpraca dietetyka, lekarza z pacjentem wymaga cierpliwości, zaangażowania i odpowiedniej postawy. Osoba, która dokonuje w swoim życiu ważnej, ale często trudnej zmiany jest zagubiona i brakuje jej wiary w sukces. Niestety zagubiony bywa również specjalista, dlatego warto poznać najważniejsze (a jest ich wiele) psychologiczne aspekty pracy z pacjentem.

Odpowiednio przeprowadzony wywiad oraz nawiązanie relacji

Żeby zrozumieć jakie to ważne, warto postawić się na miejscu pacjenta, który jest zmuszony do otwarcia się przed obcą osobą i opowiedzeniu o często bardzo wstydliwych nawykach związanych z przejadaniem się i wykazaniem braku troski o zwoje zdrowie. To bardzo trudne i nic dziwnego, że nie wszyscy są otwarci i szczerzy. Pamiętaj, że pominięcia pewnych faktów to nie zła wola, ale wstyd przed przyznaniem się przed kimś i przed samymi sobą, może po raz pierwszy głośno, jak się przejadamy. W kontekście przeprowadzenia wywiadu i nawiązania relacji warto zwrócić uwagę na kilka zasad:

  • Staraj się być uprzejmym i nie obrażaj się, że pacjent nie otwiera się tak szybko przed tobą.
  • Zadawaj raczej otwarte pytania i dopytuj o szczegóły, możesz tworzyć listy z kilkoma odpowiedziami do wyboru, będzie łatwiej wtedy pacjentowi odpowiedzieć, a ty możesz wtedy dopytać o szczegóły.
  • Unikaj komentowania odpowiedzi pacjenta, korygowania i edukowania jeszcze na etapie poznawania historii pacjenta, to odstrasza.
  • Poznaj styl życia pacjenta nie tylko w sferze odżywiania, wiele aspektów związanych z relacjami, pracą, czasem wolnym wpływają na nawyki odżywiania, dzięki tej wiedzy dokonasz lepszej analizy wszystkich ewentualnych wyzwalaczy dla np. przejadania się pod wpływem emocji.
  • Opieraj swoją komunikacje i współpracę z pacjentem na autentyczności, empatii, akceptacji wobec niego i jego dotychczasowych zachowań.

Sytuację klienta możemy rozpatrywać uwzględniając

  • Aspekt biologiczny – dieta, geny, choroby, zażywane leki
  • Aspekt środowiskowy – praca, relacje, stres, nawyki, 
  • Aspekt psychologiczny, który łączy dwa powyższe i bada ich wzajemne wpływy.

Aby lepiej poznać i określić aspekt psychologiczny, należy tak przeprowadzić wywiad, by wyłuskać z niego informacje będące poszczególnymi rysami na naszym portrecie psychologicznym osoby otyłej.

  • Bądź czujny na ewentualne zaburzenia odżywiania oraz problemy z pogranicza zaburzeń odżywiania takie jak emocjonalne jedzenie, napadowe przejadanie się, które często wymagają bardzo indywidualnego podejścia oraz wsparcia specjalisty z zakresu psychologii.

Formułowanie zaleceń

Zalecenia powinny opierać się na dokładnej, ale i dostosowanej do pacjenta (dziecko, osoba starsza) edukacji żywieniowej, przekazanej w sposób zrozumiały i ciekawy. Warto zaangażować pacjenta w tworzenie planu działania, oczywiście to dietetyk jest ekspertem, ale warto dopytywać, próbować zachęcić pacjenta do szukania rozwiązań, wykorzystania waszej wiedzy w jego indywidualnym planie, to bardzo motywuje do działania.

Warto odpowiedzieć sobie na kilka pytań:

  • Jak dobrze czuje się klient w rozmowie ze mną?
  • Na ile jestem pomocny?
  • Czy rozumiem punkt widzenia i troski tej osoby?
  • Jak dobrze ja czuje się w trakcie tej rozmowy?
  • Czy przypomina to współpracę opartą o partnerstwo
  • Jakie są naprawdę cele tej osoby w odniesieniu do zmiany?
  • Czy moje dążenia są inne?
  • Czy pracujemy razem, mając wspólny cel?
  • Jakie są własne argumenty tej osoby na rzecz zmiany?
  • Czy niechęć wiąże się bardziej z pewnością siebie (nie wierzy w siebie), czy ze znaczeniem zmiany (nie wierzy, że jest dostatecznie skuteczny)?
  • Jakie słyszę wypowiedzi z pozytywnym, języku zmiany?
  • Co mnie skłania ku zmianie? Chęć naprawiania czy wsparcia w dokonywaniu zmiany?
  • Jaki następny krok w kierunku zmiany rozsądnie byłoby zrobić?
  • Co pomogłoby tej osobie w posunięciu się naprzód?
  • Czy pamiętam aby nie przepisywać planu, interwencji, ale go  wydobyć?
  • Czy udzielam odpowiednich informacji lub rad z aprobatą i zrozumieniem klienta?

Motywowanie do działania

Motywowanie poprzez straszenie albo dawanie eksperckich kazań nie sprawdza się! Jesteśmy mistrzami w wymyślaniu wymówek i sabotowaniu słów specjalistów, którzy przecież mają łatwiej/nie wiedzą jak to jest/ nie są w naszej sytuacji. Najlepszym sposobem motywowania jest wzmacnianie w pacjencie jego poczucia własnej skuteczności, że jest w stanie dokonać zmiany. Motywowanie karą lub nagrodą działa krótkotrwale, prawdziwa, wewnętrzna motywacja opiera się na tym co dla nas ważne, na naszej hierarchii wartości. Dla większości osób jedną z najważniejszych wartości jest zdrowie, dlatego warto zachęcać do zmiany w kontekście poprawy zdrowia, a można to robić powoli, małymi krokami, skutecznie i na długo.

Stawiaj zawsze najpierw pytanie: DLACZEGO (chcesz to zrobić), a nie JAK!

Jakie są najlepsze predyktory zmian zdrowotnych wg metaanaliz badań nad zmianami zdrowotnymi?

  • poczucie własnej skuteczności – wierzy, że może?

Warto rozwijać w kliencie poczucie własnej skuteczności, wiąże się ono z poczuciem wewnętrznej motywacji, która najbardziej gwarantuje skuteczność interwencji. Jak to robić? Doceniać małe sukcesy, pozwalać na decyzyjność, dopytywanie i wspólne tworzenie planu działania. Dowartościowywanie klienta przez zwrócenie uwagi na inne osiągnięte sukcesy (również w innych sferach życia) oraz posiadane zasoby (pozytywne nastawienie, dobra organizacja czasu).

  • oczekiwania dotyczące wyniku zmiany (zrób bilans zysków i strat)

W tym celu musimy zwracać uwagę klienta nie na sam cel, ale wszystko co buduje się wokół niego. Warto rozmawiać o tym co da wprowadzenie zmiany, a co stanie się, jeżeli dłużej zostaniemy w dotychczasowym funkcjonowaniu. Dlatego dobrze wykonać jest bilans zysków i strat utrzymania dotychczasowej sytuacji. Warto odnieść się do hierarchii wartości klienta, poprosić o zastanowienie się nad tym, jaki wpływ ma brak zmiany na najważniejsze wartości dla klienta np. stopniowe podupadanie na zdrowiu i jego wpływ na poczucie bezpieczeństwa rodziny, której jest się filarem.

  • plan działania

Przy wprowadzaniu zmiany nie sprawdza się chaos i wprowadzanie wszystkiego hurtem. Na skuteczność interwencji wpływa dobrze zbudowany plan, zrozumiały dla klienta. Najlepiej wypracowany na podstawie współpracy i z udziałem zainteresowanego. Biorąc udział w tworzeniu, klient czuje się bardziej zaangażowany, a jak wiemy zaangażowanie wpływa na motywacje.

Praca z pacjentem u dietetyka wymaga nie tylko wiedzy dietetycznej, ale w dużej mierze wiedzy o funkcjonowaniu psychiki człowieka, zapominają o tym i pacjenci i specjaliści skupiając się na restrykcjach i zmuszaniu się do zmiany. Na dłuższą metę takie metody nie mają szans na powodzenie, zmiana trwała wymaga zmiany podejścia do zdrowia, odżywiania, ale również do tego w jaki sposób traktujemy swoje ciało i siebie.

Jeżeli chcesz poznać zasady pracy dietetyka z pacjentem z uwzględnieniem aspektów psychodietetycznych zapraszam na 8 edycję E-kursu psychodietetycznego „Psychologia dla dietetyka”. Trwa przedsprzedaż!

Psychologiczne aspekty pracy dietetyka

Previous

Tylko dystans może uratować...samokontrolę (Podcast)

Next

15 kroków do wzmocnienia siły woli. Cz. I. (Podcast)

About Author

Anna Paluch

Jestem psychologiem, psychodietetykiem, szkoleniowcem, autorką szkoleń stacjonarnych oraz e-kursów i webinarów psychodietetycznych dla specjalistów. Już od 5 lat prowadzę Gabinet Psychodietetyczny Flow By Ania, gdzie pomagam naprawiać relacje z jedzeniem, wspieram w wychodzeniu z zaburzeń odżywiania. Udzielam wsparcia psychologicznego w pracy z kryzysem i w pracy nad rozwojem osobistym z zakresu wzmacniania poczucia własnej wartości, pewności siebie czy stawiania granic w relacjach. Wspieram w rozwoju zawodowym w radzeniu sobie ze stresem i wypaleniem zawodowym. Pracuje holistycznie – korzystam z różnych gałęzi psychologii w oparciu o pracę z wartościami i niewspierającymi przekonaniami.

Check Also